De Valpreventieweek 27 september tot en met 3 oktober

Valongevallen vormen een ernstig en toenemend probleem bij ouderen. Gemiddeld elke vier minuten komt een oudere op de eerstehulpafdeling na een valpartij. De fysieke, sociale en maatschappelijke gevolgen hiervan zijn groot. Jij kan hier zelf gelukkig veel aan doen! 

VeiligheidNL besteedt in deze valpreventieweek samen met landelijke partners (waaronder KBO/PCOB, BuurtzorgNL en Kennisbank KNMP) en lokale (zorg)professionals door het hele land aandacht aan bewustwording en kennisverspreiding over valpreventie.
Met dit artikel willen wij daaraan een bijdrage leveren.

Voorkomen is beter dan genezen

We blijven nu eenmaal geen 30. En gelukkig maar!! Maar ook voor senioren geldt, dat wie zich goed op zijn/haar toekomst voorbereidt, daarin de beste resultaten behaalt.
Bewustzijn dat je kan vallen, kan al veel problemen en een ongewenste smak voorkomen.

Veel verschillende factoren spelen een rol bij een val. We zetten er een aantal op een rijtje. Bedenk hierbij dat, omdat de botdichtheid afneemt, de letsels vaak groter zijn dan wanneer je dezelfde val zou maken als 30-jarige.

Spierkracht

Een kleine analyse leert dat terwijl onze grijze haren toenemen, onze spiermassa afneemt met zo’n 2% per jaar. Tot wel 40% van de spiermassa is verdwenen op de 70e verjaardag.
In beweging blijven is dus het credo, niet alleen voor het soepel houden van je lijf, maar zeker voor verbetering van je spierkracht en in balans blijven.

Zicht en gehoor

Zowel gehoor als zicht vermindert vaak. Daardoor reageren we vaak anders of te laat op een veranderende situatie. En dat terwijl ook de reactiesnelheid afneemt. Ja, het zijn geen leuke feiten, maar wel de werkelijkheid.
Jaarlijkse controle van je ogen is van groot belang. Een multifocalel bril verhoogt soms het valrisico omdat veraf gekeken wordt door het leesgedeelte. Wellicht is het beter om buiten een bril voor veraf zien op te zetten en binnen een leesbril. En nog een goed idee: maak dagelijks, bijvoorbeeld tegelijk met het tanden poetsen, meteen je bril schoon.

Alcohol

Natuurlijk vinden we het gezellig voor en/of tijdens het eten een glaasje alcohol te nuttigen. Los van de risico’s die dit geeft in het verkeer, is het goed om te weten dat bij het ouder worden het vochtpercentage vermindert terwijl het vetpercentage juist toeneemt. Hierdoor krijg je verhoudingsgewijs een hoger gehalte aan alcohol in het lichaam wanneer je drinkt. Daarnaast worden zenuwen gevoeliger voor de gevolgen van alcohol. De afbraak en afvoer van alcohol door maag, lever en nieren verlopen trager. Wel iets om rekening mee te houden.

Schoeisel

Naarmate we ouder worden, worden onze voeten – soms wel een hele maat – groter! Het is daarom belangrijk aandacht te besteden aan de keuze van schoenen en pantoffels. Tip: Koop schoenen aan het eind van de middag, want dan zijn je voeten het grootst. Niet alleen de juiste maat is van belang, ook de hoogte van de hak (niet hoger dan 4 cm), de stevigheid van de zool en de mate waarin de schoen of pantoffel om je voet zit zijn belangrijk. De zolen van je schoenen zijn bij voorkeur niet (te) glad, maar zeker niet erg stug, want dan kun je eerder struikelen. Goede zolen buigen een beetje mee. Zorg dat veters niet te lang zijn en leg eventueel een extra knoop. Dit vermindert de kans op losraken en dus struikelen.

Kleedjes, nachtzicht

Bekijk je huis eens kritisch of vraag iemand met je mee te kijken. Zorg dat gebruikelijke looproutes in huis vrij zijn van obstakels. Zeker ’s nachts, wanneer wellicht een toiletbezoek noodzakelijk is, ben je gauw wat minder goed georiënteerd en struikel je eerder over kleedjes, schoenen of rondslingerende spullen. Ga nooit in het donker op pad in huis, maar doe een lamp aan. Bewegingsledverlichting in de slaapkamer of naar route badkamer is een helder idee!

Angst om te vallen komt vaak voor. Het ontstaat uit bescherming en zorgt er helaas voor dat je steeds minder naar buiten gaat. Maar dat maakt het lijf juist minder soepel, waardoor de kans om te vallen groter wordt. Spreek met iemand af om dagelijks te gaan wandelen. Dat is gezelliger en veiliger. Tip: kijk in stilstand eerst goed om je heen voordat je begint te lopen. Maak geen onverwachte draaiende bewegingen.
Daarnaast is het goed dit probleem te bespreken met je huisarts. Misschien is een verwijzing naar een fysiotherapeut raadzaam zodat je je valangst samen kunt overwinnen.

Medicijnen

Sommige medicijnen (of combinaties) zorgen dat je je soms duizelig of slaperig voelt of trager reageert. Daardoor is de kans groter dat je valt. Overleg met huisarts of apotheker wanneer je denkt dat je valrisico door medicatie wordt beïnvloed. Stop nooit uit eigen beweging met medicijnen.

Tenslotte

Natuurlijk vormt voeding een belangrijke component in je gezondheid. Daar kun je een krant over vol schrijven. We besluiten hier met maar één tip: Zorg dat je genoeg eiwitten binnenkrijgt. Die onderhouden je spiermassa namelijk. Eiwitten zitten vooral in melk en melkproducten, kaas, vis, vlees, ei en vleesvervangers. Maar ook in brood, graanproducten, peulvruchten en noten.

Interessant

https://www.veiligheid.nl/valpreventie/voorlichtingsmateriaal/reactietest en bekijk de tips.

https://www.zorgvoorbeter.nl/nieuws/quiz-valpreventie?

https://www.beteroud.nl/getattachment/thema-s/preventie/Artikelen/9-tips-voor-valpreventie-ouderen/Flyer-Hup-in-de-Benen-juli-2019.pdf

https://www.zorgvoorbeter.nl/nieuws/quiz-valpreventie?
https://www.zorgvoorbeter.nl/nieuws/quiz-valpreventie?